Artikelen

Veranderingsbereidheid bij medewerkers

Veranderingsbereidheid

Dit artikel geeft je antwoord op drie vragen. Wanneer ontstaat veranderingsbereidheid bij medewerkers in de organisatie? Welke psychologische factoren spelen een rol? Wat is de sociologische benadering van de veranderingsbereidheid?

Psychologische aspecten van veranderen

Er zijn vier psychologische aspecten die een rol spelen bij veranderingen:

Zekerheden en onzekerheden
Bij veranderingen word je geconfronteerd met onzekerheden, die in zekerheden dienen over te gaan. Het gaat niet alleen om positieve ervaringen. Ook negatieve zekerheden tellen mee. De zekerheden zijn erg belangrijk bij veranderprocessen, want hoe meer men er heeft, hoe groter de veranderingsbereid er is.

Hechten en onthechten
Een mensenleven kent vele momenten van hechten en onthechten. Mensen hechten en onthechten aan scholen, familieleden, culturen en hun leefomgevingen. In de arbeidsomgeving is de veranderingsbereidheid ook afhankelijk van de mate waarin de medewerkers zich kunnen hechten en onthechten.

Behoudend versus avontuurlijk
Hoe meer behoudende mensen in een organisatie zitten, des te lager is de veranderingsbereidheid. Behoudende mensen zijn namelijk moeilijk tot veranderingen te bewegen. De manager dient met deze groep van medewerkers ernstig rekening te houden. Met persoonlijke begeleiding zullen deze mensen over de streep moeten worden getrokken. Afscheid nemen van medewerkers of het begeleiden naar ander werk behoort ook tot de mogelijkheden.

Uitdagingen
Een gezonde spanning is voor velen een inspiratiebron om tot ontwikkeling en verrijking te komen. Mensen die op zoek zijn naar nieuwe uitdagingen zijn zeer gemotiveerd om te veranderen. Ontbreekt het aan de gezonde spanning binnen het spanningsveld, dan is er weinig veranderingsbereidheid. 

Sociologische aspecten van veranderen
Sociologie is de leer van de menselijke samenleving en haar verschijnselen Sociale verandering is een relatief belangrijke en gedurende een zekere tijd blijvende wijziging in de cultuur van een samenleving, vaak gepaard gaande met wijzingen in de structuur.

Er zijn zes omstandigheden die leiden tot sociale veranderingen:

Natuurlijke omstandigheden
Gebeurtenissen in de natuur (natuurrampen) leiden tot grote veranderingen in de samenleving. Deze gebeurtenissen beïnvloeden de mensheid.

Technologie
De techniek ontwikkelt zich constant en heeft daarom grote invloed op de samenleving. De mens wordt steeds afhankelijker van de technologische mogelijkheden.

Economische verhoudingen
Globalisering en mondialisering hebben naast de schaalvergroting en kapitalisme geleid tot de consumentencultuur.

Overgenomen cultuurelementen
De aard van de Nederlanders is grotendeels gestoeld op het calvinisme. Er heerst een arbeidsethos van hard werken; de Nederlanders zijn geldbewust, zuinig en het gedrag is ingetogen.

Evolutie
Het recht van de sterkste. Charles Darwin’s theorie is dat de kern van een samenleving wordt bepaald door de strijd om het bestaan tussen individuen met meer en minder gunstige eigenschappen.

Sociale spanningen
Sociale bewegingen ontstaan door tekortkomingen in de samenleving. Vooral economische depressies hebben grote impact op de samenleving. De sociale beweging ontstaat omdat er aan de ene kant mensen zijn die de bestaande waarden en normen willen veranderen en er aan de andere kant een groep is, die juist geen verandering wil. 

Veranderprocessen volgens Van Doorn en Lammers
De sociologen Van Doorn en Lammers wijzen erop dat de sociale veranderprocessen verschillende vormen aannemen. Het tweetal onderscheidt drie processen: de eenmalige verstoring, de golfbeweging en de cumulatieve verandering. Er is sprake van cumulatieve veranderingen als veranderingsprocessen gestage toenames of afnames van sociale verschijnselen tot gevolg hebben.

Verder denkend kwam het tweetal sociologen tot de conclusie dat de sociale verandering uit drie stadia bestaat.

 Het begint met de evenwichtsverstoring als de nieuwe sociale orde de plaats inneemt van de oude. Vervolgens ontstaat er een overgangsperiode waar voor- en tegenstanders met elkaar de strijd aangaan. De laatste fase is het evenwichtsherstel. Aan het einde van deze fase, zijn er weer krachten die de nieuwe huidige situatie niet ver genoeg vinden gaan. Het veranderproces begint dan weer van voor af aan.

Sociale ontwikkeling in organisaties
De voorgaande theorie, die in principe van toepassing is op samenlevingen, heeft een sterke overeenkomst met veranderprocessen binnen organisaties. Organisaties zijn open systemen en dat betekent dat er een voortdurende wisselwerking bestaat tussen organisatie en samenleving.

Wat is organisatieontwikkeling?
Er is sprake van organisatieontwikkeling als er bewust op een veranderproces wordt aangestuurd. De term organisatieontwikkeling staat voor het vermogen van de organisatie om te veranderen in de zin van reageren op voor de continuïteit van de organisatie van belang zijnde, externe ontwikkelingen.

Organisatieontwikkeling wordt gekenmerkt door veranderingen van interactie tussen een organisatie en een samenleving, een geleidelijk veranderproces, bij voorbaat gedefinieerde veranderdoelen en veranderstrategieën, maar wel met de onzekerheid over de te bereiken eindsituatie. Bij een geplande methodische benadering staat het doel van de gewenste situatie beter vast, omdat er minder invloeden zijn van de samenleving.

We gaan nog dieper in op de mens die het veranderingsproces moet ondergaan. Hoe moet de manager omgaan met individuen en groepen medewerkers? Je leest het in een volgende blog.

Foto: John Schnobrich/Unsplash.com

Bron: Doorn, J.A.A. van en C.J. Lammers; Moderne Sociologie, een systematische inleiding; 1975. 

 

Reageren is niet mogelijk

Thema door Anders Norén