Een leven lang leren. Wie wat wil bereiken, komt er mee in aanraking: de examenvoorbereiding en examenstress. Zoals iedereen weet, is studeren herhalen, herhalen en nog eens herhalen. Wat is de beste manier om je voor te bereiden op een examen? Hoe voorkom je examenstress?

Het resultaat van een examen staat voor 90 procent al van te voren vast. Dit is aan de ene kant een geruststelling en aan de andere kant verontrustend; het resultaat van het examen is namelijk afhankelijk van de voorbereiding.

Voorbereiding
In het boek “Sneller succesvoller studeren” schrijft de auteur Walter Kugemann dat het resultaat van het examen voor 90 procent van te voren vaststaat. Slechts zelfden of nooit valt het resultaat van het examen beter uit dan de voorbereiding. Een slechte voorbereiding levert een slecht cijfer op. Een goede voorbereiding staat bijna garant voor een goed cijfer. Natuurlijk kan men pech hebben, maar doorgaans scoort de student naar behoren als er een goede voorbereiding is geweest.

Voorbereiding zit niet in meters of uren maken. De manier waarop wel, want effectief studeren is dé manier om zich goed voor te bereiden.

Hoe moet de student zich voorbereiden op een examen?
Voordat met de voorbereiding wordt begonnen moeten er vier vragen worden beantwoord.

  1. Wat wordt er op het examen verlangd?
  2. Welke kennis bezit de student al?
  3. Hoeveel en wat is nog onbekende stof?
  4. Wat wil en kan de student daar nog van leren?

Herhaalschema
De student kan vervolgens berekenen hoeveel studietijd hij of zij nodig heeft. Omdat de student zich altijd overschat, wordt het aangeraden de studietijd te verdubbelen. Vervolgens stelt de student een studieschema op. Welke stof wordt op welk moment ter hand genomen en hoe ziet het herhaalschema eruit. Zoals iedereen weet is studeren herhalen, herhalen en herhalen.

Studieplanning
Een goede planning heeft niet alleen studietijd, maar heeft ook voldoende momenten van ontspanning. Niet alleen moet er tussendoor tijd zijn om te eten, socializen en andere bezigheden, maar er kunnen ook een paar dagen volledige rust tussen zitten. Zolang het maar een verantwoorde planning is. Alle voorbereidingstijd pal voor het examen plannen is dus geen goed idee. Een mens kan nou eenmaal niet acht of meer uren per dag zich concentreren. Twee uur per dag studeren zou voldoende moeten zijn per examen. Nogmaals, dit is effectieve studietijd, dus niet de tijd dat de student om zich heen zit te kijken, zijn sociale media checkt of Tv-kijkt.

Blokken
Het blokken moet serieus worden genomen. De gouden recept luidt: niet te lang achter elkaar studeren, maar deel de lesstof op in kleine hapklare brokken. Zorg vervolgens voor een gelijkmatig verdeling over de beschikbare studietijd zodat dezelfde lesstof regelmatig terugkeert.

Vraagstelling
Wat wordt er verlangd? Het is van groot belang dat de student volledig op de hoogte is van wat wel en wat niet wordt geëxamineerd. De vorm van het examen is ook van belang. Daarnaast is het van goed om te weten welke hulpmiddelen gebruikt mogen worden. Het maken van proefexamens is niet alleen een uitstekende methode om te toetsen of de leerstof bekend is, maar kan ook dienen ter controle van de vraagstelling. Op deze manier ziet de student op wat voor een soort vragen hij antwoord moet geven. Vaak wordt dezelfde vraagstelling in meerdere examens gebruikt.

Proefexamens
De proefexamens zijn dus van belang om te weten hoe de vragen worden gesteld, maar kunnen de student ook toetsen op de kennis. Maar er is nog een derde reden om proefexamens te houden: het onderdrukken van de zenuwen. Het maken van een proefexamen stelt de student op een bepaalde manier gerust. Hij weet wat er van hem wordt verlangd, in welke vorm en dat stelt hem gerust. Dus maak geen examen zonder voldoende repetities. Het thuis oefenen van het examen helpt dus bij het voorkomen van paniek tijdens het examen.

De ideale student
De ideale student checkt voortdurend of hij de stof beheerst. De meest effectieve methode om hiaten op te vullen is het maken van foutenlijsten. Stof die niet volledig wordt beheerst, moet op een foutenlijst worden geschreven. Het is natuurlijk de bedoeling dat die lijst korter en korter wordt naarmate het examen nadert.

De ijzeren regel voor alle examen van Walter F. Krugemann luidt:

Op de dag van het examen wordt er geen boek meer aangeraakt.

De hersenen kunnen de informatie die de student op die dag tot zich neemt niet meer verwerken. Het is dus zinloos om vlak voor een examen de boeken door te nemen. De student moet vertrouwen op zijn grondige voorbereiding. Niet omdat het moet, maar omdat het kan.

Examenstress
De meeste mensen hebben last van zenuwen voor en tijdens een examen. Is examenstress te voorkomen?

De hoofdregel is hierboven al beschreven: het is erg belangrijk om te weten wat het belang is van het examen. Dat klinkt logisch, maar veel examenkandidaten laten deze centrale vraag links liggen.

In het boek ‘Sneller succesvoller studeren’ van W.F. Kugemann worden 4 vragen gesteld en 6 stellingen geponeerd die de student aan het denken moeten zetten. Na het kritische doornemen van de tien punten kunnen studenten zonder stress aanvangen met examens.

De 10 punten van Kugemann zijn:

  1. Wat gebeurt er als het examen verkeert afloopt?;
  2. Wat kan het examen opleveren?;
  3. Waar zou je eigenlijk bang voor zijn?;
  4. Elk examen is minder verschrikkelijk dan ze zeggen;
  5. Hoe ziet het examen eruit?;
  6. Opwinding zo laat mogelijk;
  7. Geen kunstmatig geschreeuw;
  8. Laat je niet uit je normale levensritme halen;
  9. Examenhysterie kun je aan anderen overlaten;
  10. De beste kalmeringstabletten: zelfvertrouwen.

Wat is het alternatief
Het is goed om te weten wat het belang is van het examen. Een examen kan anders verlopen als gehoopt. Het is daarom van belang dat de student van te voren bedenkt wat het alternatief is. Er moet wel realistisch worden gedacht. Is er een mogelijkheid om het over te doen? Wie weet waarvoor hij het doet, heeft meer kans van slagen.

Voorbereiding
Om realistische kans van slagen te bereiken, moet niet alleen gekeken worden naar de voorbereiding, maar ook naar het verleden. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst, maar toch kan reflectie nuttige informatie opleveren. Wie altijd slecht heeft gepresteerd op een bepaald vlak, moet geen wonderen verwachten bij het examen daarover. Als het een moeilijk vak is, moet er extra gestudeerd worden.

Angst en zenuwen
Een slecht resultaat voor het examen betekent niet het einde van de wereld. Natuurlijk is het vervelend en levert het niet slagen een vertraging op. Bedenk, dat er ergere dingen zijn die men kan overkomen. Angst is de slechts denkbare voorbereiding.

Medestudenten hebben vaak de neiging om examens als extreem moeilijk of extreem lastig te kwalificeren. Deze informatie is nutteloos voor de student die het examen moet gaan maken. Normaal gesproken hangt alles af van de voorbereiding.

Bij een goede voorbereiding hoort een onderzoek naar de vorm van het examen. Een student die weet wat van hem wordt verwacht, maakt zich minder zorgen en zal daardoor ook minder stress vertonen. Het maken van proefexamens is een belangrijk hulpmiddel.

Kugemann schrijft in het hoofdstuk ‘Blijf je zenuwen de baas’ in het boek dat de student zijn familieleden niet moet lastig vallen met ‘dat verschrikkelijk moeilijke’ examen dat gemaakt moet worden. Het devies luidt: breng uzelf niet in een slachtofferrol.

Dagdeling
Degene die de normale dagindeling blijft volgen, ook in de voorbereidingsfase van het examen, zal effectiever zijn tijd besteden. Het advies luidt dan ook om het normale levensritme te blijven volgen.

Laat je niet gek maken
Zinloze opwinding van andere studenten moet vermeden worden. Bemoeienis met anderen is niet verstandig vlak voor het examen. “Laat je niet gek maken”, zou Gerard Joling zeggen.

Kalmeringsmiddelen
Er zijn studenten die kalmeringsmiddelen slikken voor het examen. Dit is niet verstandig, omdat dit het helder denken blokkeert. Zelfvertrouwen, dat is het beste medicijn. Zelfvertrouwen krijgt de student door zich goed voor te bereiden.

Plankenkoorts
Iedereen is in meer of mindere mate gespannen voor het maken van een examen. Gezonde plankenkoorts leidt vaak tot betere resultaten, omdat men zich onder spanning goed kan concentreren. Stress moet uiteraard vermeden worden.

Iemand die de 10 punten van Kugemann ter harte neemt, kan zich met een gerust hart melden bij het examenlokaal of online examenomgeving. Succes. Je kunt het!

Bron: “Sneller succesvoller studeren” van Walter F. Kugemann

Foto:  Green Chameleon/Unsplash